Waarom de Khmer de geniaalste beschaving ooit is

Het Khmer rijk is één van de meest tot de verbeelding sprekende imperiums uit de geschiedenis. Niet alleen besloeg het een gigantische oppervlakte, de Khmer bouwden ook één van de meest indrukwekkende monumenten ter wereld: Angkor Wat. Angkor Wat is qua bouwkunde een huzarenstukje, een klein mirakel zelfs. Maar dat was eigenlijk maar één van de vele straffe bouwkundige stoten van de Khmer. En laat het net die straffe stoten zijn, die uiteindelijk tot de ondergang van het Khmer rijk hebben geleid

Angkor Wat: een bouwkundig mirakel

Kaart van het Khmer rijk op haar hoogtepunt. Angkor was de hoofdstad van dit rijk.

Het Khmer rijk op haar hoogtepunt (afbeelding: KnightxxArrow)

Het Khmer-rijk domineerde Zuidoost-Azië van 800 tot 1432. Op haar hoogtepunt besloeg het rijk een gigantische oppervlakte (zie kaart). De hoofdstad van het rijk, Angkor, telt talloze tempels en andere monumenten die tot de mooiste ter wereld behoren. De hoofdtempel, Angkor Wat, is het grootste religieuze gebouw ter wereld. Het is gigantisch. En het werd in een recordtempo neergeplant: in slechts 32 jaar. Ter vergelijking: aan veel kathedralen in Europa werd 200 tot zelfs 300 jaar gewerkt. Kathedralen die bovendien veel kleiner zijn dan Angkor Wat. En pas eeuwen later werden gebouwd.

Hoe speelden ze dat klaar? In een tijd zonder machines of kranen? En zelfs zonder mortel? Veel mankracht om te beginnen: er werkten maar liefst 50.000 mensen aan Angkor Wat. Het gebouw werd opgetrokken uit zandsteen dat uit een zandsteengroeve werd gewonnen op zo’n 30 kilometer van de tempel. Gigantische blokken werden uit de groeve gehouwen, naar de werf gebracht en daar op hun plaats gezet. Enkel met mankracht. Een straffe stoot, vergelijkbaar met de bouw van de piramides in Egypte.

De Khmer hadden een ingenieus systeem om Angkor Wat te bouwen zonder mortel

Een ingenieus systeem om te bouwen zonder mortel

Daarvoor hadden ze een ingenieus systeem om de blokken te verplaatsen en op elkaar te stapelen. Er werden gaten in de zijkanten en de bovenkant van de blokken gekapt. Daarin werden stokken gestoken. De stokken aan de zijkant dienden om de blokken op te heffen en te verplaatsen. Het ene blok werd op het andere geplaatst.  Er werd water met zand tussen de blokken gegoten. En met een ingenieus hefboomsysteem bevestigd aan de stokken aan de bovenkant, werden de blokken heen en weer geschoven. Zo werden de raakvlakken van de blokken effen geschuurd. En op die manier konden de blokken netjes gestapeld worden. Hunter Ellis demonstreert in het eerste deel van onderstaande reportage hoe dat in zijn werk gaat.

 

Nog straffer dan Angkor Wat

Als het op bouwkunde aan kwam, waren de Khmer trouwens wellicht de geniaalste beschaving uit de geschiedenis. Angkor was de grootste menselijke nederzetting uit het pre-industriële tijdperk. Met een ongezien waterbevoorradingssysteem. De Khmer slaagden erin om een gigantisch waterreservoir aan te leggen van maar liefst 8 km op 2 km. En ze groeven een complex en ingenieus irrigatiesysteem over een oppervlakte van ruim 2800 km². Zo hadden de inwoners van Angkor en de boeren op de velden steeds voldoende water, zelfs tijdens het droge seizoen. Een geniale verwezenlijking die zijn gelijke niet kent in de geschiedenis.

 

Genialiteit komt voor de val

Maar hoe ingenieus dat watersysteem ook was, het was tevens één van de oorzaken van de teloorgang van het Khmer rijk. Het bleek erg moeilijk om zo’n groot waternetwerk te onderhouden.

Ontbossing om meer rijstvelden te kunnen aanleggen, veroorzaakte erosie. Waardoor er meer afval en sediment met het water meekwam. En zo kwamen de kanalen en reservoirs verstopt te zitten. En dat zorgde dan weer voor overstromingen op de ene velden en droogte op de andere velden. En uiteindelijk zorgde dat voor hongersnood en een verzwakte maatschappij die minder makkelijk aanvallen van buitenaf kon afslaan. En zo geraakte Angkor vrij snel in verval en werd de stad in 1432 volledig verlaten en ingeruild voor Phnom Penh.

Angkor werd overwoekerd door de jungle en pas in 1860 herontdekt. Enkel de boeddhistische monniken waren al die eeuwen voor de tempel van Angkor Wat blijven zorgen…

 

Deze reportage van ‘Digging for the Truth’ is een must-see voor iedereen die Angkor bezoekt. Angkor en Angkor Wat zijn op zich bijzonder indrukwekkend. Maar als je deze reportage gezien hebt, kun je pas écht inschatten hoe geniaal Angkor geconstrueerd was. En zul je dus zo mogelijk nòg meer onder de indruk zijn.

 

 

Laatste Superdeals